Авінас («Авен» па-беларуску, а яшчэ лепш
«Бараны») — гэта летувіская картачная
гульня для чатырох асоб, якія, уляюць
у парах. Яна асабліва папулярная ў
наваколлі гораду Юрбаркас (які знаходзіцца
на беразе Нёману, паміж Каўнасам ды
заходняй мяжой). На святы гульцы так
захапляюцца гульнёй, што робяць перапынак
толькі, каб наведаць Св. Імшу. Відавочна
гульня паходзіць ад Шафкопфа (Schafkopf),
нагадвае «Дацкую гульню» (Sjavs) і ім
падобныя гульні.
Тальля: 32 карты (ад тузоў да сёмак).
Колькасць гульцоў: 4 чалавека (пара
на пару).
Ступені і вартасці.
Авінас належыць да «туз-дзесятка»-падобных
гульняў на ўзяткі з
сям'і
шафкопф. У «туз-дзесятка»-падобных
гульнях кожная карта мае сваю адмысловую
вартасць, якая выражаецца ў вочках:
Карта
|
Туз
|
10 (дзясятка)
|
Кароль
|
Вышнік
(Дама)
|
Ніжнік
(Валет)
|
9
|
8
|
7
|
Вартасць у
пунктах
|
11
|
10
|
4
|
3
|
2
|
0
|
0
|
0
|
Уся тальля
мае адпаведна ўсяго 120 вочкаў. У Авінасе,
як і ў Шафкопфе існуе падобная сістэма
козыраў, але з адным дадатковым козырам
- «сёмкай»:
Д♣, 7, Д♠, Д♥, Д♦, В♣, В♠, В♥, В♦, Т, 10, К, 9, 8.
Тут няма сталай казырнай фарбы (далей
будзе аб тым, як яна вызначаецца), таму
гульцам трэба быць растаропнымі і
памятаць, якая фарба ім свеціць у дадзеным
коле гульні.
Раздача.
Гульня складаецца з некалькіх раздачаў
(раўндаў).
Першы раздатчык, які вызначаецца любым спосабам, картуе тальлю, дае
гульцу справа зняць
і потым раздае кожнаму гульцу па восем
карт, па чатыры карты за раз згодна з
кірункам гадзіннікавай стрэлкі. Раздатчык
адкрывае кожную 4-ю і 8-ю карту апанентаў.
Ён таксама глядзіць 4-ю і 8-ю карты свайго
партнёра ды свае ўласныя, але адкрывае
карту толькі тады, калі гэта "сёмка".
Звярніце ўвагу: гульня будзе прымаць дзве розныя формы ў залежнасці ад таго, ці будуць адкрытыя сёмкі (сёмка), ці не!
Пра дзве формы гульні.
Калі хаця б адна з адкрытых карт – гэта
сёмка, то фарба адкрытай апошняй сёмкі
робіцца казырнай для дадзенага раўнда
гульні. Уладальнік
гэтай сёмкі аўтаматычна становіцца
заяўнікам.
Такая форма гульні называецца «Гульнёй
сёмак», а яе вынік падлічваюць у «баранах».
Баран
- гэта фактычна стаўка (яна можа мець канкрэтнае вымярэнне, напрыклад, адзін рубель). Яна запісваецца, як доўг на рахунак той
пары, якая прагуляла.
Перад тым
як задана першая ўзятка, заяўнік або
яго партнёр могуць пастукаць па сталу
– гэта знак таго, што яны абавязваюцца
здабыць усе 8 узятак. Гэта падвойвае
кошт гульні. З свайго боку іх апаненты
могуць таксама пастукаць на знак таго,
што не дазволяць ім узяць усё – гэта
яшчэ раз падвойвае кошт гульні. Калі
апаненты пасля гэтага здабудуць хаця
б адну ўзятку, то гульня спыняецца –
заяўнік з партнёрам прагулялі. (Трэба
памятаць, што магчымасць падвойвання
існуе толькі ў «гульне з сёмкамі»).
Калі
ніводнай сёмкі не было адкрыта (што
бывае прыкладна ў 29% выпадкаў) то гэта
другая форма - «Гульня без сёмак». Гулец
злева ад раздатчыка першым можа спасаваць,
або заявіць права на выбар казырнай
фарбы. Заяўка робіцца так: гулец аб'яўляе,
колькі ён мае карт патэнцыяльнай казырнай
фарбы (разам з Вышнікамі і Ніжнікамі).
Іншыя гульцы – кожны ў сваю чаргу –
пасуюць, або заяўляюць большую лічбу
патэнцыйных
козыраў, якія яны маюць (сама фарба не
называецца). Калі ўсе спасавалі, то гэта
раздача адмяняецца – наступны раздатчык
картуе і раздае нанова. У іншым выпадку,
гулец, які назваў найбольшую
лічбу патэнцыйных
козыраў, робіцца заяўнікам. Ён
вызначае козыр і задае першую ўзятку.
(Заяўнік
задае першую сваю ўзятку козырам, а
калі
гэта вышнік або ніжнік (дама ці валет),
то заяўнік павінен
удакладніць
якая фарба свеціць. Калі ён забыў зрабіць
гэта,
то гулец леваруч яго павінен яму
нагадаць).
У гэтай гульні «без сёмак» вынік
падлічваюць ў «балах». (Больш падрабязна аб гэтым ніжэй).
Nota bene. Вaжна памятаць, што вызначаючы патэнцыйны козар, гульцы не могуць заяўляць фарбу, у якой маюць найбольш карт!
Працэс
гульні. Незалежна
ад формы агульны працэс гульні адбываецца
наступным чынам. Заяўнік заўсёды
першы задае
першую ўзятку і абавязкова козырам. Той,
хто здабыў першую ўзятку павінен таксама
задаць казырную карту для другой узяткі.
Калі гэты гулец не мае козыру, то ён
задае любую карту, пры гэтым можа (але
не мусіць) пакласці яе тварам уніз. У
апошнім выпадку ён мае права на мігах
(толькі пры дапамозе твару) падказваць
партнёру, ці заданая карта мае высокую
вартасць ці не. А іншыя гульцы задаюць
карты адкрыта так, як бы перавернутая
карта была козырам. Узятку бярэ старэйшы
козыр. Калі карта была пакладзена тварам уніз, то
яе пераварочваюць і паказваюць усім.
Ва ўсіх іншых узятках можа быць задана любая карта, а гульцы павінны задаваць ёй у фарбу. Калі карты патрэбнай фарбы няма, то гулец можа задаць любую іншую карту.
Узятку здабывае самая старэйшая карта ў дадзенай фарбе, або старэйшы козыр, калі ён быў заданы. Калі гульня "без сёмак", то раунд сканчваецца пасля таго, як згулялі ўсе карты. У выпадку гульні "сёмак" можна раунд спыніць, калі заяўнік з партнёрам аб'явяць, што здабылі прынамсі 61 пункт.
Падлік гульні.
Уважлівы
чытальнік
правіл напэўна ўжо задаў сабе пытанне,
навошта ў Авінасе вядзецца падвойны
падлік (у «баранах» і балах)? Вось жа,
калі адзін з бакоў здабывае 12 балаў, то
гэта азначае канец гульні, а колькасцю
«баранаў» вымяраецца выйгрыш пераможцаў.
Тут трэба яшчэ раз нагадаць, што і
«бараны» і балы - гэта адмоўны рахунах,
які пазначаецца ў пратаколе гульні ў
слупку апанентаў.
Такім
чынам, калі заяўнік
з партнёрам выйгралі «гульню з сёмкамі»
(здабылі
прынамсі 61 пункт), то апаненты рысуюць
у сваім слупку столькі «баранаў» (у
пратаколе «баран» рысуецца, як кола),
колькі сёмак было адкрыта падчас раздачы
(ад 1 да 4). Калі ж заяўнік з партнёрам
прайгралі, то плацяць у падвойным памеры:
пазначаюць у сваім слупку 2, 4, 6 або 8
шайбаў адпаведна колькасці адкрытых
сёмак. Гэта лічба падвойваецца ці
павялічваецца ў чатыры разы, калі мела
месца «падвойванне» ці ўзаемнае
«падвойванне».
У наступных
раздачах пры запісу «баранаў», пераможцы
ў раздачы найперш скрэсліваюць бараны
(якія яны вінныя сваім апанентам) са
свайго слупка (закрэсліваюць паасобныя
колы), а калі яшчэ нешта застаецца ад
выйгранай колькасці, то гэта рэшта, як
звычайна, рысуецца ў слупку апанентаў.
Такім чынам заўсёды толькі адзін бок
мае няскрэсленыя «бараны».
Калі вядзецца гульня «без
сёмак»
і заяўнік з партнёрам выйгралі, то ў слупок апанентаў яны запісваюць адпаведную колькасць балаў (у залежнасці
ад здабытых імі вочкаў).
Заяўнік з
партнёрам выйгралі.
Вочкі,
якія здабылі апаненты:
|
На
рахунак апанентаў запісваецца
наступная
лічба балаў:
|
Ад 31 да 60
|
1
|
Ад 2 да
30
|
2
|
0
|
3
|
Пры паразе заяўнік з партнёрам плацяць
удвая больш:
Заяўнік з
партнёрам прайгралі.
Пункты,
якія яны здабылі:
|
На
рахунак Заяўніку з партнёрам запісваецца
наступная лічба балаў:
|
Ад 31 да 60
|
2
|
Ад 1 да
30
|
4
|
0
|
6
|
Балы ў адрозненні ад «баранаў» не скрэсліваюцца!
Завяршэнне гульні.
Паўторым, што калі адзін з бакоў атрымаў
12 балаў у свой слупок, то гульня скончана.
Звычайна перамагае той бок, які не мае
ў сваім слупку «баранаў» (няскрэсленых).
Калі ні адзін з бакоў не мае «баранаў»,
то перамагае бок, які мае менш балаў у
сваім слупку.
Бываюць
аднак сітуацыі, калі адзін бок не мае
балаў зусім. У гэтым выпадку «бараны»
ігнаруюцца, а той бок, які атрымаў 12 ці
болей балаў з ганьбай атрымоўвае паразу.
Гэтым гульцам прысвойваецца тытул
«катЫ», які яны носяць да наступнай
гульні. Калі такое здараецца, то існуе
традыцыя больш не гуляць у гэты дзень,
а для наступнай гульні рыхтуецца новая
тальля карт.
 |
| Узор пратакола |
Узор пратакола.
На малюнку адлюстраваны пратакол, з
якога вынікае, што пара E&W выйграла,
бо яны не маюць у сваім слупку «баранаў».
(Аднак, калі б пара N&S не мела б у сваім
слупку трох балаў, то яна б перамагла,
бо лік быў бы 0-12).
Разлік.
Прайграўшы бок расплачваецца з пераможцамі
згодна папярэдняй дамоўленасцю.
Напрыклад, адзін "баран" можа каштаваць 1 рубель ці талер. Згодна з пададзеным узорам
пратакола пара N&S вінна сваім апанентам
E&W восем "баранаў" (8 рублёў).
Элементы стратэгіі.
Калі адзін з бакоў збліжаецца да таго,
каб запісаць на рахунак апанентаў 12
балаў і скончыць гульню, то ім варта не
спяшацца. Калі яны прайграюць чарговую
гульню «без сёмак», то будуць мець шанс
нарысаваць апанентам больш «баранаў»
у магчымай наступнай гульне сёмак, а значыць
павялічыць свой магчымы выйгрыш.
Несумленны гулец можа злоўжываць такой
магчымасцю: у гульне «без сёмак» ён можа
заявіць, што мае адпаведна доўгую фарбу
ў той час, калі насамрэч яе не мае. Такім
чынам пара шахрая «паспяхова» атрымае
паразу. За падобнае шахрайства (якое
лёгка заўважыць лічачы козыры) шахраю
і яго партнёру залічваецца адразу
параза.
